समाजाच्या सर्वांगीण विकासासाठी सातत्य, निःस्वार्थ भाव आणि दीर्घकालीन दृष्टी आवश्यक

समाजाच्या सर्वांगीण विकासासाठी सातत्य, निःस्वार्थ भाव आणि दीर्घकालीन दृष्टी आवश्यक

समाजाच्या सर्वांगीण विकासासाठी सातत्य, निःस्वार्थ भाव आणि दीर्घकालीन दृष्टी आवश्यक असते. समाजात अनेक समस्या असतात, मात्र त्या ओळखून त्यावर सातत्याने काम करणारे व्यक्तिमत्त्व फार कमी असते. डॉ. योगेश पोपटराव लोळगे हे अशाच मोजक्या व्यक्तींमध्ये गणले जातात. सन २०१० पासून त्यांनी समाजहितासाठी सुरू केलेले उपक्रम आजही तितक्याच तळमळीने आणि बांधिलकीने सुरू आहेत. त्यांच्या सामाजिक कार्यामागे प्रसिद्धीचा हेतू नसून समाज आणि पर्यावरण यांच्याविषयीची प्रामाणिक जबाबदारी आहे.

२०१० पासून पर्यावरण संवर्धनाच्या दिशेने वाटचाल करताना त्यांनी सर्वप्रथम समाजाच्या दैनंदिन सवयींकडे लक्ष दिले. सण-उत्सवांनंतर मोठ्या प्रमाणावर निर्माण होणारे निर्माल्य नदी, तलाव किंवा उघड्यावर टाकले जात असल्यामुळे होणारे प्रदूषण त्यांनी जवळून पाहिले. या समस्येवर उपाय म्हणून त्यांनी निर्माल्य संकलनाचा उपक्रम सुरू केला. धार्मिक भावना दुखावल्या न जाता पर्यावरणाचे रक्षण कसे करता येईल, याचा विचार त्यांनी कृतीत उतरवला. निर्माल्याचे योग्य पद्धतीने संकलन करून त्यापासून सेंद्रिय खतनिर्मितीचा मार्ग त्यांनी समाजासमोर ठेवला. या उपक्रमामुळे केवळ पर्यावरणाचे संरक्षण झाले नाही, तर लोकांच्या विचारसरणीतही बदल घडून आला.

वृक्षलागवड आणि वृक्षसंवर्धन हा त्यांच्या कार्याचा अत्यंत महत्त्वाचा भाग राहिला आहे. २०१० पासून त्यांनी अनेक ठिकाणी वृक्षारोपणाचे उपक्रम राबवले, मात्र त्यांचे लक्ष केवळ वृक्ष लावण्यापुरते मर्यादित राहिले नाही. लावलेल्या प्रत्येक वृक्षाचे संगोपन होणे आवश्यक आहे, हा विचार त्यांनी नागरिकांमध्ये रुजवण्याचा प्रयत्न केला. वृक्ष म्हणजे फक्त सावली देणारी गोष्ट नसून तो जीवनाचा आधार आहे, ही भावना त्यांनी समाजात निर्माण केली. विद्यार्थ्यांपासून ते ज्येष्ठ नागरिकांपर्यंत सर्वांना या उपक्रमात सहभागी करून घेण्यावर त्यांनी भर दिला.

गणेशोत्सव हा महाराष्ट्राचा जिव्हाळ्याचा सण आहे, मात्र त्यातून होणारे जलप्रदूषण ही गंभीर समस्या आहे, हे डॉ. लोळगे यांनी वेळेवर ओळखले. २०१० पासून त्यांनी पर्यावरणपूरक गणेशोत्सवाची चळवळ समाजात रुजवण्याचा प्रयत्न केला. मातीपासून तयार केलेल्या गणेशमूर्ती, नैसर्गिक रंगांचा वापर आणि कृत्रिम विसर्जन टाक्यांची संकल्पना त्यांनी सातत्याने लोकांपर्यंत पोहोचवली. श्रद्धा आणि पर्यावरण यांच्यात संघर्ष नसून समतोल साधता येतो, हा संदेश त्यांनी कृतीतून दिला.

स्वच्छता ही केवळ एका दिवसाची मोहीम नसून ती रोजची सवय असली पाहिजे, हा विचार डॉ. योगेश लोळगे यांच्या कार्यातून ठळकपणे दिसून येतो. २०१० पासून त्यांनी स्वच्छता मोहिमांच्या माध्यमातून समाजात जागृती निर्माण केली. दिवाळीच्या निमित्ताने घराबरोबरच परिसर, रस्ते आणि सार्वजनिक ठिकाणांची स्वच्छता करण्याचा संदेश त्यांनी दिला. स्वच्छ वातावरण हे आरोग्यदायी समाजाचे पहिले पाऊल आहे, याची जाणीव त्यांनी नागरिकांना करून दिली.

सामाजिक कार्य हे एकट्याने शक्य नसते, याची जाणीव ठेवून त्यांनी विविध सामाजिक संस्थांबरोबर समन्वय साधला. NSB College, Yeshwant College Nanded , हिमायतनगर येथील महाविद्यालय यांसारख्या महाविद्यालयाच्या सहकार्याने २०१० पासून अनेक पर्यावरणपूरक आणि सामाजिक उपक्रम राबवले गेले. या उपक्रमांमधून युवकांचा सहभाग वाढवण्यावर विशेष भर देण्यात आला. युवकांमध्ये सामाजिक भान निर्माण झाले, तर समाजाचा पाया अधिक मजबूत होईल, हा त्यांचा विश्वास आहे.
डॉ. योगेश पोपटराव लोळगे यांचे कार्य हे सातत्याचे उत्तम उदाहरण आहे. अनेक जण उपक्रम सुरू करतात, मात्र ते वर्षानुवर्षे टिकवून ठेवणे ही खरी कसोटी असते. २०१० पासून आजपर्यंत त्यांनी आपल्या कार्यात सातत्य ठेवले असून बदलत्या काळानुसार उपक्रमांची दिशा अधिक व्यापक केली आहे. पर्यावरण संरक्षण, सामाजिक जबाबदारी आणि जनजागृती या तिन्ही बाबी एकत्रितपणे पुढे नेण्याचे कार्य त्यांनी केले आहे.

त्यांच्या सामाजिक कार्यामुळे अनेक नागरिक, विद्यार्थी आणि युवक सामाजिक उपक्रमांमध्ये सक्रिय झाले आहेत. समाजात सकारात्मक बदल घडवण्यासाठी केवळ भाषण नव्हे तर कृती आवश्यक असते, हे त्यांनी आपल्या कार्यातून सिद्ध केले आहे. २०१० पासून सुरू असलेली ही सामाजिक वाटचाल समाजासाठी प्रेरणादायी ठरली असून पर्यावरणपूरक विचारसरणी समाजमनात खोलवर रुजण्यास मदत करत आहे.